Tarımsal varlıkların kıymet takdiri arazinin net gelirlerine göre yapılmaktadır.Bunun için arazi üzerinde hakim bitki deseni baz alınır. Ancak bazı arazi üzerinde hakim bitki içersine serpiştirilmiş meyve ağaçlarına sıkça rastlanılır. Bu ağaçların bedeli çıplak toprak bedeli üzerine ilave edilerek ikisinin toplamı sonucunda arazinin değeri ortaya çıkar. Arazi çoğul olarak meyve bahçesi ise o zaman hakim meyve baz alınarak kapama bahçe kabul edilir ve o meyvenin net gelirine göre hesaplama yapılır. Son Yargıtay kararları bu doğrultuda.
Özellikle arsaların kamulaştırılmasında ,arsa üzerinde bulunan müştemilata ayrıca bir ödeme yapılır. Örnek verirsek; arsa üzerinde bulunan inşaata bayındırlık Bakanlığının birim fiyatlarına göre hesaplama yapılırken meyve ağaçları ziraat mühendislerce belirlenir.

Buna göre aşağıda gösterilen tabloda meyve ağaçlarının yaşı,ekonomi değere yani ürün vermeye başlama yaşı ile birlikte fidan ve tesis ücretleri gösterilmiştir.







2007 YILI İÇİN MEYVELERİN TESİS VE YAŞLARA GÖRE BEDELLERİ

MEYVELER

FİDAN BEDELİ
TESİS
BEDELİ
EKONOMİK OLARAK
VERİM YAŞI
3-YAŞ
BEDELİ
5-YAŞ
BEDELİ
7-YAŞ
BEDELİ
10-YAŞ
BEDELİ
15-YAŞ
BEDELİ
20-YAŞ
ve üzeri BEDELİ
Ömrü

ANTEPFISTIĞI
7
36
12
0
0
0
0
85
150
100 YIL

ARMUT
5
10
5
0
50
75
75
100
100
50 YIL

ASMA
3
6
3
20
25
30
40
45
45
50 YIL

AYVA
5
8
4
0
80
80
85
90
100
30 YIL

BADEM
3
10
5
0
50
70
70
80
100
40 YIL

CEVİZ
7
12
6
0
0
75
100
125
150
80 YIL

DUT
5
10
5
0
35
50
100
100
125
50 YIL

ELMA
5
10
5
0
85
90
90
120
100
40 YIL

ERİK
5
8
4
0
20
25
30
35
35
30 YIL

FINDIK
3
8
4
0
30
35
35
40
45
60 YIL

IHLAMUR
9
16
8
0
0
0
60
80
120
70 YIL

KİRAZ
9
8
4
0
50
50
80
110
120
30 YIL

LİMON
5
8
4
0
70
70
90
100
100
40 YIL

MANDARİN
5
10
5
0
70
70
90
100
100
30 YIL

MUŞMULA
4
8
4
0
40
50
50
50
70
35 YIL

NAR
8
8
4
0
80
90
90
120
120
30 YIL

PORTAKAL
5
8
4
0
70
70
90
100
100
40 YIL

ŞEFTALİ
7
8
4
0
85
90
90
120
100
20 YIL

T.HURMASI
8
10
5
0
75
85
95
100
120
40 YIL

VİŞNE
5
8
4
0
50
50
80
110
120
30 YIL

ZEYTİN
5
12
6
0
30
30
75
100
100
100 Y

KAYISI
5
10
5
0
50
50
75
100
100
40 YIL

Y.DÜNYA
6
10
5
0
50
50
60
75
100
40 YIL

İNCİR
5
10
5
0
50
75
75
75
100
40 YIL

KAVAK
1
26
10
KERESTELİK AĞAÇLAR M3 OLARAK HESAP EDİLİR


25 YIL















Meyve Ağaçları ekonomik verime gelmeden önceki fiyatının belirlenmesinde fidanın pazar fiyatına verim verme yılına kadar bakım masrafı ilave edilir.Örnek olarak ceviz fidanını ele alalım.

Fidan Fiyatı = 12,00 YTL

1 yıllık bakım masrafı = 2,50 YTL

Ceviz Fidanları normal şartlarda 6 Yıl sonra ekonomik verime başlayacağından dolayı 2 ,50 YTL x 6 = 15,00 YTL

Bakım + fidan fiyatı = 15,00 + 12,00

= 27,00 YTL

Diğer bütün fidanların tesis ücretleri bu şekilde hesaplanabilir.



Bizim için asıl önemli olan ekonomik verime gelmiş ağaçların fiyatları nasıl hesaplanır. Kıymet takdiri yapan bilirkişilerin ve mal sahiplerinin sıkça yanıldıkları bir konuya açıklık getirerek başlayalım. Genel kanaat ağaçlar yaşlandıkça fiyatı daha da artar. Oysa gerçek öyle değil. Ağaçların verimi nazara alınmalı. Bir yılda bir ağaç dan ne gelir elde ediliyorsa ona göre fiyat verilir. Yoksa bu ağaç şu kadar yıl yaşar bundan şu kadar gelir elde ederdim diye fiyat verilmez.Örnek ; Bir ev satın alırken o evin mevcut durumuna göre fiyat verilir, yoka bu ev yılda şu kdar kira getir 10 yılda bu kadar ,20 yılda şu kadar gelir getirirdi o zaman şu parayı istiyorum gibi bir durum nasıl olmuyorsa meyve ağaçlarında da ayni durum söz konusu. Yani mevcüt ağaç verimi ne ise ona göre fiyat verilir.

Meyvesi olmayıp kerestelik ağaçlarda ( Kavak v.b gibi ) Ağacın yerden yaklaşık 130-150 cm yukarıdan ölçülen yarıçapı belirlenir , m3 olarak elde edilecek kereste miktarına göre fiyat belirlenir.

Gelecek yazımızda peyzaj ürünlerinin kamulaştırılmasındaki değer belirlenmesini belirteceğiz.

KAYNAK:

DEMİRCİ,Rasih - Arazilerin kamulaştırma Bedellerinin Takdir 2004- ANKARA
GÜLTEN,Ş - Kıymet Takdiri 1989- ANKARA
Tanrıvermiş, H - Tarım Arazilerinin Değer Belirlenmesi-2000 ANKARA
Korkmaz MERT

Ziraat Mühendisi
Kaynak: www.Bahcesel.com/forumsel/