KAVUN Yetiştirme Tekniği

Kavun tarımı bizde daha çok tarla ziraatı şeklinde ve yine bir çok yerde kıraç arazide yapılır. Buna karşın iyi topraklar ve sulanabilen araziler üzerindeki sonuçlar daha göze çarpıcıdır. Dış ülkelerde kavunun tarla yetiştiriciliği yanında, sıcak yastıklarda, tünellerde ve serlerde bol miktarda üretildiği görülür. Özellikle kantalop kavun üretiminde serler ve sıcak yastıklar birinci sırayı alır. Bizde son yıllarda turfanda kavunların iyi gelir getirmesi, hem tünelde hem de serlerde kavun üretiminin başlamasına sebep olmuştur.
Tarla ziraatı yapıldığında direkt tohum ekimi birinci planda gelir. Serde ve tünelde yetiştiricilikte fide yetiştirme ve fide dikimi söz konusu olmaktadır. Tohumla kavun yetiştiriciliğinde çizgi ve ocak usulü iki sistem kullanılır. Çizgi usulü kavun üretimi daha yaygındır. Bunun için tarlanın sonbaharda bir bazen iki defa 40-50 cm derinlikte kabaca işlenmesi, toprağın kesekli halde kışı geçirmesi ve kış yağışlarını depolaması sağlanır. Toprak işlemeden önce 6-8 ton dekara ahır gübresi vermekte yarar vardır. İlkbaharda havalar ısındığında ve toprak sıcaklığı 15°C’ye ulaştığında toprak 20-30 cm derinliğinde yeniden sürülür, ancak sonbaharda ahır gübresi verilmemişse, toprağı sürmeden önce kumlu ve ağır yapılı topraklarda 8-10 ton, tınlı topraklarda 6-8 ton ahır gübresi verilir. Gerektiğinde toprağın daha iyi ufalanması ve furda yapıya dönüştürülmesi bakımından 10-15 cm derinliğinde ikinci bir kez çaprazlama işlenmesinde yarar vardır. Bundan sonra toprak tırmıklanır, düzeltilir ve tohum ekimine hazır hale getirilir. Kumlu topraklarda ve suyu az olan yerlerde 1-1,5 m, tınlı ve hafif killi topraklarda, sulanan yerlerde 2-3 m aralıkla 6-10 cm derinlikte çizgiler açılır. Çizgilerin açılmasında genellikle pulluk kullanılır. Açılan çizgilere pulluk arkasında yürüyen işçiler her 50-100 cm de bir 3-4 adet tohumu bir birine yakın çizgi yatağına atıp, ayak ucu ile tohumların üstünü kapatır. Ekim sonucu traktör arkasına takılan bir kalasla veya merdane ile toprak hafifçe bastırılır. Çizgi usulü tohum ekiminde dekara 1-1,5 kg tohum kullanılır. Bu sitem tohum ekimi yanında son dönemlerde mibzerle tohumların ekilmesi ön plana çıkmıştır. Tekli mibzerler tohum ekimi işçiliği oldukça düşürür.
Yukarıda da belirttiğimiz gibi ekim zamanını çok iyi tespit etmek gerekir. Birkaç gün kazanmak için, kötü hava koşullarında ve toprak tavsızken erken yapılan ekimlerin sonu üzücü olur. Ocak ekiminde tarla bir defa sürüldükten ve düzeltildikten sonra, sıra arası 1-3 m ve sıra üzeri 50-100 cm de bir 30-50 cm çapında ve 20-30 cm derinliğinde çukurlar açılır. Çukurların elle açılması uzun zaman ve işçilik aldığından, son yıllarda traktör arkasına takılan burguyla açılması daha ekonomiktir. Çukurların dibine 1-2 kürek yanmış ahır gübresi atılır ve sonra ahır gübresi çukurdan çıkartılan toprağa karıştırılıp ve çukur doldurulur. Kuzey kısmı hafif yükseltilir ve toprağa güneye meyilli bir görünüm verilir. Sonra her çukurda 4-5 adet tohum 5-6 cm derinlikte ekilir. Bir dekara yaklaşık 1,5-2 kg tohum kullanılır. Ekim sonrası yağış alacak yerlerde, tohumları sık ve yan yana atmak, ileride toprak üstünde meydana gelecek kaymak tabakasını, çimlenip süren bitkilerin delip çıkması kolay olur. Çünkü, bitkilerin müştereken yaptığı basınç, kaymak tabakasının parçalanmasında rol oynar. Birbirinden uzağa düşen tohumların toprağı delmesi oldukça güçtür. Yağmurlama sulaması olan işletmelerde, bitkilerin toprak yüzüne çıkmasına yakın hafif bir yağmurlama yapmak, kaymak tabakasını yumuşatmak, bitkilerin daha rahat topraktan çıkmasına yardımcı olur. Küçük bahçelerde, kadın işçiler tarafından, kaymak tabakası çepinlerle kırılır. Tohum ekiminden sonra sıraya veya ocakların üzerine birer avuç yanmış ahır gübresi atmak, toprakta kaymak tabakası oluşumunu azaltır, ancak işçiliği çoğaltır. Tohum ekiminden sonra bitkiler toprak yüzüne çıkıp, 1-2 yapraklı oldukları dönemde, bitkilerin seyreltilmesi yapılır. Her ocakta ve çizgide çıkan her 3-4 bitkiden kotiledon yaprakları muntazam, iyi gelişmiş, sürgün ucu güzel hakiki yaprakları muntazam gelişen en kuvvetli görünümde 1-2 bitki bırakılır. Diğerleri de bırakılanları zedelemeyecek şekilde çıkarılır. Sık dikim yapılmış ve tek tek tohum atılması durumunda, seyreltme, çapalayarak kesmek veya kopartmak daha kolay ve diğer fideleri zedelememek için emin bir yoldur. Bitkiler 10-15 cm büyüdüklerinde, ikinci kez çapalama yapmak ve bitki boğazlarını doldurmak gerekir. Mümkünse ve bitkiler zedelenmeyecekse, bitkiler arasındaki toprağı yüzlek sürmek, bilhassa kıraçta topraktaki nemi uzun süre tutmak için önemlidir. Sulanabilir yerlerde buna gerek kalmaz. Tarlada çıkan yabancı otları temizlemek ve sık sık çapa yapmak kavun yetiştiriciliğinin birinci prensibidir. Bizde kavun sulanırsa tatlı olmaz diye yaygın bir kanı vardır. Ayrıca meyve tutumunu arttırmak için bitkileri hafif soldurmak gerektiğine inananlar bulunur. Her iki düşünce de yanlıştır. Kavunların su gereksinmesi yeterince karşılanmazsa bitkiler fazla büyüyemez ve her bitkide 1-3 adet kavun istenen büyüklüğe ancak ulaşır. Bu yüzden de verim düşük olur. Bitkilerin ilk gelişme çağında ve meyvelerin irileşmesi anında yapılacak 1-2 defa sulama ve ara çapalamayla her bitkide 4-6 adet meyve oluşur ve hatta sulama sayısı 3-4 çıkartılırsa bu sefer meyve adedi 8-10 kadar yükselebilir. Bitkiler büyürken ana gövde 80-100 cm boy aldığında sürgün ucunu koparmak, yan sürgünlerin gelişmesi açısından fayda sağlar. Dişi çiçekler azda olsa gövde üzerinde oluştuğu gibi, daha çok yan dallar üzerinde meydana gelir. Bu bakımdan bitkide yan dal sayısını arttırmak, meyve sayısının çoğalmak anlamına gelir. İyi gelişmeyen bitkilerde fazla meyveler varsa bunların bir kısmını kopartmak, kalan meyvelerin daha iyi büyümesine yardımcı olur.
Tarla ziraatı yapıldığında ekim nöbetine dikkat edilmelidir. Ön kültür imkanı olan yerlerde kavundan önce erkenci taze soğan, erkenci taze patates tarımı yapılabilir. Kavun ekilen tarlada 2-4 yıl başka bitki yetiştirmek, sonra tekrar kavuna ayırmak ekim nöbeti kuralıdır. Çünkü, arka arkaya kavun yapılan tarlalarda, kavun hastalık ve zararlıların arttığı, verim ve kalitenin düştüğü gözlenir. Özellikle virüs ve solgun hastalığı yaygınlaşır.
Küçük bahçelerde, kavunun geniş aralıkları arasında, kavunlar bu aralıkları kapatıncaya kadar geçen sürede, kısa vejetasyon süresi olan sebzeler yetiştirilebilir ve bu entansif tarım işletmenin karlılığını arttırır. Bu maksatla, fındık turpu, tere, taze soğan ve sarmısak, turfanda havuç, taze patates, pırasa, kıvırcık, marul yetiştirilebilir. Örneğin, kavun, soğan, patates ele alınarak, bu bitkilerin tarlada sıralanış şekli :



Taze Taze Taze Taze Taze Taze
Kavun - soğan - patates - soğan - kavun - soğan – patates - soğan - kavun
1 sıra 3 sıra 1 sıra 3 sıra 1sıra 3 sıra 1 sıra 3sıra 1 sıra

olup, bitkilere verilecek aralıklar :

Kavun............................................. ......................................Kavun
150 cm
Kavun ..25.. + ....30........ +.......40...... + ......30..... +.. 25.. Kavun
Kavun ..25.. + 10+10+10 +...... 40 ......+ 10+10+10 +..25.. Kavun
Soğan Patates Soğan

şeklinde sıralama yapılır veya sıra aralarına pırasa, yer fasulyesi, havuç, kıvırcık marul, erkenci lahana gibi sebzeler kendi sıra aralıklarında getirilebilir.
Serlerde veya tünelde kavun tarımı yapılacaksa, ilk önce fide yetiştirmek ve daha sonra bunları yerlerine dikmek daha ekonomiktir (Kavunlarda 5.-7. boğumdan uç almak verimi arttırdığından, tarlada direk tohum ekimi yapıldığında budama işlemi zor ve iş gücünü arttırdığından, tarla yetiştiriciliğinde de 5-7 boğum uzunluğunda gövdeli fide yetiştirmek ve sonra bunları uçlarını alıp tarlaya dikmek son yıllarda uygulanan bir sistem olmuştur). Bu amaçla plastik saksılara, plastik torbalara, toprak saksılara sebze harcı hazırlanıp doldurulur. Her saksıya 1-3 adet tohum ekilir. Saksılar, sıcak yastık veya ısıtılan serlere konur, sulanır. Bitkiler 1 yapraklı olunca, en iyi bir bitki bırakılır, bitkiler 6-8 yapraklı oldukları zaman, serlere veya tünel altındaki yerlerine dikilir. Dış iklim koşulları, dışarıda bitki yetiştirmek için uygun seviyeye gelinceye kadar bitkiler tünel altında tutulur. Daha sonra üstleri açılır ve normal tarla yetiştiriciliğine dönülür. Serlerde bitkilerin askıya alınması ve budamanın yapılması gerekir. Bitkilere verilecek mesafe 80-100 cm sıra arası, 60-80 cm sıra üzeridir. Ana gövde 7-8 boğum olduğunda ucu alınır. Ana sürgünün ucundan süren ilk sürgün, ana sürgün gibi büyütülür. Oluşan gövde üzerinde her yan dalın 3-4 yaprak veya 1 meyve üzerinden ucu alınır. Serde sıcaklık gündüz 20-25°C, gece 12-15°C civarında tutulmalıdır. Serin fazla rutubetli olmasında kaçınılmalı, muntazam bir havalandırma ile fazla nem atılmalıdır. Serde bitkilerin büyümesi dikkate alınarak ara gübreleme yapılır. Suda çözünmüş gübre kullanılmasına fayda vardır. Bitkiler askıya alındığında, meyvesi iri çeşitlerin meyvelerini filelerle askıya almak gerekir. Aksi halde meyveler dalları kırabilir.
Kaynak: www.Bahcesel.com/forumsel/