Erzurum'da özellikle ayran çorbasýyla birlikte alýnan aþotunun týbbi yönden de bazý rahatsýzlýða iyi geldiði bildirildi.
Orjinal Adý Coriandrum Sativum olan, halk arasýnda da aþotu olarak bilinen(kiþniþ otu) maydanozgiller familyasýndan.
Anayurdu Akdeniz havzasý olan aþotu, günümüzde birçok yerde ve ülkemizde yabani bitki ya da kültür bitkisi olarak yetiþtiriliyor. 60 santimetreye kadar boylanabilen bir yýllýk otsu bitki olan aþotu, gövdesi yuvarlak kesitli, boylamasýna oluklar halinde çizgili, soluk yeþil renkli ve dallara ayrýlan yapýda. Aþotunun alt ve üst bölümündeki yapraklarý farklý görünüþte olur, alt yapraklarý maydanoz bitkisininkilere benzer. Yaz baþý ile ortasý arasýnda gevþek þemsiyeler oluþturarak açan, beyaz ya da pembemsi açýk mor renkli küçük çiçekleri olgunlaþýnca, 2-7 mm. çapýnda yuvarlak, açýk kahverengi tohum kýlýfýný taþýyan kokulu, kuru meyvelere dönüþür. Bol güneþli yerleri, bitek ve hafif topraklan seven kiþniþ bitkisi, tohumlarý sonbaharda ekilerek çoðaltýlýr.


AÞOTUNUN KULLANILIÞI Kiþniþin tohumunu taþýyan meyvesinde niþasta, tanen, þekerler, sabit ve uçucu yaðlar bulunur. Uçucu yaðýnda yüksek oranda coriandrol ile düþük oranda geraniol, borneol, pinen, phelladron ve asetik asit var. Kiþniþ tohumlarý pastacýlýkta, baharat olarak bazý çorba ile yemeklerin hazýrlanmasýnda ve kiþniþ þekerinin yapýmýnda kullanýlýr. Bazý yerlerde bitkinin körpe yapraklarý salata ve güveçte piþen yemeklere katýlýr. Gövde ve kökü de sebze gibi piþirilip yenir. Aþotu, Erzurum yöresinde kýþ mevsiminde tüketilmek üzere salamura yapýlýr.

AÞ OTUNUN TÝBBÝ ÖNEMÝ Eski Mýsýr papirüsleri, Çince ve Sanskritçe metinlerde saðlýða yararlý etkilerinden övgüyle söz edilen kiþniþin, týbbi etkileri ve bunlardan yararlanma yöntemleri þöyle sýralanýyor:

Kiþniþ tohumlarý içerdiði yaðlarla mideyi uyarýr; iþtahý açar, sindirimi kolaylaþtýrýr ve hazýmsýzlýða iyi gelir. Ayný nedenle mide ve baðýrsaklardaki gazý söktürür. Aniden baþlayan mide ve karýn aðrýlarýný bastýrýr. Özellikle çocuklarda diyareyi kesici etkiler yapar. Hafif yatýþtýrýcý etkisi vardýr. Kiþniþ antiseptik (mikrop kýrýcý) etkiler de taþýr. Akne ya da yaralarýn üzerine uygulanýr.

iha
Kaynak: www.Bahcesel.com/forumsel/