Neden sebze ve meyve?

Vücudumuzda pek çok sistem, ayný anda karmaþýk bir faaliyetin içerisindedir. Bizler yaþamamýz için gerekli olan bu faaliyetlerin birçoðunu fark etmeyiz. Sürekli nefes alýp veririz. Kalbimiz doðumdan ölüme kadar süreklilik arz edecek þekilde atar. Arada istirahat dönemleri olsa da sindirim ve boþaltým sistemimiz yoðun bir þekilde çalýþýr. Ýç salgý bezlerimiz sürekli hormonlar üreterek ortama uygun bir dengeye sahip olmamýzý temin etme çabasý içerisindedir. Baðýþýklýk sistemimiz bizi koruyabilmek için her an faal durumdadýr. Tüm bu faaliyetler, kimyasal bazý reaksiyonlarla gerçekleþir ve hiçbirisi için bilinçli bir gayretimiz olmaz. Yaþamamýz için her biri gerekli olan bu faaliyetlerinin gerçekleþmesi için gerekli enerji, bazal metabolizmayý oluþturur. Bunun ötesinde bilinçli olarak yaptýðýmýz pek çok faaliyetimiz de vardýr; okumak, öðrenmek, plan yapmak, yürümek, koþmak, konuþmak vb ki; bu faaliyetler de enerji gerektirirler.

Peþpeþe gerçekleþen kimyasal reaksiyonlardan oluþan tüm bu faaliyetler için enerjinin ötesinde, enzim-vitamin ve mineral gibi bazý maddelerin de ortamda mevcut olmasý gereklidir. Enzimler bir kimyasal reaksiyonun hýzýný artýran maddelerdir. Canlýdýrlar yani taze gýdalarýn içerisinde canlý olarak barýnabilirler. Isýya oldukça hassastýrlar. 40 derecenin üzerinde canlýlýklarýný yani aktivitelerini koruyamazlar.

Sebze ve meyveler ihtiva ettikleri enzimler, vitamin ve mineraller ile hem vücudumuzun ihtiyaç duyduðu enerjinin kaynaklarýdýr hem de vücudumuzdaki pek çok kimyasal reaksiyonun gerçekleþmesi için elzem olan maddelerdir. Bazý sebze ve meyvelerden vücudun yapý taþý olan proteinler de elde edilebilir.

Hayvanî besinlerin sebze ve meyvelere göre hazmý zordur. Bunun anlamý; hem metabolize edilebilmeleri için vücudun harcamak durumunda olduðu enerji miktarý yüksek hem de bütünüyle metabolize edilemedikleri için oluþturduklarý atýk maddeler fazla demektedir. Atýk maddelerin fazla oluþu ise vücudun bunlarý elimine etmek için ilâve olarak enerji harcamasý, boþaltým sistemini yormasý, bu arada diðer faaliyetler için gerekli olan enerjinin kýsýtlanmasý nedeniyle kiþide enerji açýðý ortaya çýkmasý anlamýndadýr. Kiþide bu durum bir yandan halsizlik-konsantrasyon kaybý gibi bulgular ile tezahür ederken, bir yandan da vücudu ayakta tutan sistemlerin dengeli faaliyetleri de etkilenmeye baþlar. Hayvanî proteinlerin aþýrý tüketimi sonucu ortaya çýkan asidik atýklarýn giderek yüksek miktarlarda birikimi ise pek çok hastalýðýn oluþumunu tetikler.

Þimdi konuyu hayvanî gýdalarda bulunan besin öðeleri için alternatif çözümler açýsýndan ele alalým:

v Özellikle protein ihtiyacýmýzý gidermek için baþvurduðumuz hayvanî besinlerin yerine, hazmý kolay olan sebze kaynaklý proteinleri tüketmek, saðlýk açýsýndan daha uygun bir alternatiftir. Özellikle yeþil yapraklý olmak üzere tüm sebzeler, baklagiller, kabuklu yemiþler ve tohumlar, vücudumuz tarafýndan etkin bir þekilde kullanýlabilen protein kaynaklarýdýr.

v Vücut, kalsiyumu kullanmak içi magnezyum ve boron gibi mineralleri ihtiva eden sinerjist besinlere ihtiyaç duyar ki; bunlar süt ürünlerinde deðil brokoli ve koyu yeþil yapraklý sebzelerde bulunurlar. Susam tohumu ve bademde de bol miktarda kalsiyum bulunur.

v Kalsiyumun emilimi için gerekli olan D vitamini kaynaðý olarak ayçiçeði tohumu, yeþil sebzeler, güneþ ýþýðý ve balýk yaðlarý kullanýlabilir.

v Dokularýn onarýmý, baðýþýklýk sistemi baþta olmak üzere pek çok sistemin çalýþmasý için elzem bir mineral olan çinko kabak çekirdeði ve ceviz baþta olmak üzere kabuklu yemiþler, tohumlar, tahýllar ve zencefil kökünde bulunmaktadýr.

v Hayvanî gýdalarda bulanan B12 vitamini, piþirilme veya pastörizasyon iþlemleri sýrasýnda deðerini yitirir. Çið sebze ve meyveler, mavi-yeþil algler, B12 vitamini için en ideal kaynaklardýr.

Hülasa; sindirimi kolay, vücudun ihtiyaç duyduðu enzimler-mineral ve vitaminleri etkin bir þekilde alabildiðimiz sebze ve meyvelerin aðýrlýklý olduðu bir beslenme sistemi ile saðlýklý bir yaþama merhaba diyebiliriz!



Ayþe Müjdeci, 29.09.2009