SÜTÜN BESLENMEMÝZDEKÝ ÖNEMÝ

Her öðünde almamýz gereken dört temel besin grubundan biri süt ve süt ürünleridir.
Süt bileþiminde demir ve C vitamini dýþýnda
bireylerin günlük gereksinmelerini karþýlayacak besin öðelerini yeterli miktar ve oranda içeren çok deðerli bir besindir.

Sütün bileþiminde neler vardýr?

100 g sütün enerji deðeri içermiþ olduðu yað miktarýna baðýntýlý olarak deðiþir. Yaðsýz (light)) sütün enerji deðeri 35 kkal, yarým yaðlý sütün 50 kkal ( x = 1.9g yað/100g), yaðlý sütün 61 kkal ( x = 3.3g yað/100) dýr. Bu gruptaki besinler vücudumuz için gerekli kalsiyum (Ca), ve riboflavin (vitamin B2) ’ in en iyi kaynaðýdýrlar. Kemik saðlýðý için gerekli olan kalsiyum, süt grubu besinler tüketilmeden saðlanamaz. Bu grup ayrýca protein, fosfor (P) ile B2 ve B12 vitamininden zengindir (Tablo-1).



Tablo 1: Sütün Enerji ve Besin Ögeleri Deðerleri (100 g)
Süt_____Su(g)_____Enerji(kkal)_____Protein(g)_____ Yað(g)_____CHO(g)_____Ca(mg)_____Fe(mg)_____P(mg)_ ____Vit A(IU)_____Vit B2 (mg)
Ýnek (Yaðlý)_____87.9_____61_____3.3_____3.3_____4.7___ __119_____0.1_____93_____126_____0.16
Ýnek(1/2yaðlý)_____89.2_____50_____3.3_____1.9_____4.8___ __122_____0.1_____95_____205_____0.17
Ýnek (Yaðsýz)_____90.8_____35_____3.4_____0.2_____4.9__ ___123_____0.0_____101_____204_____0.14
Ýnsan_____87.5_____70_____1.0_____4.4_____6.9_____ 32_____0.0_____14_____241_____0.04
Keçi_____87.0_____69_____3.6_____4.1_____4.5_____1 34_____0.1_____111_____185_____0.14
Koyun_____80.7_____108_____6.0_____7.0_____5.4____ _193_____0.1_____158_____147_____0.36

Sütün Bileþimini Etkileyen Faktörler Nelerdir?

Sütün bileþimini etkileyen faktörlerin en önemlileri þunlardýr:
• Besleme
• Ýklim
• Hayvanýn türü ve ýrký
• Hastalýklar
• Mevsimsel deðiþiklikler
• Laktasyon dönemi
• Çevresel faktörler

Süt Proteini

Süt proteini iyi kalite bir proteindir. Proteinler, büyüme için elzemdir. Vücudun tüm hücrelerinin büyük bir bölümü proteinlerden yapýlmýþtýr ve bu hücreler sürekli olarak deðiþip yenilenir. Vücut proteinlerinin oluþumu için kaynak, yiyeceklerin içinde bulunan proteinlerdir. Süt proteinlerinin %78-80 gibi çoðunluðu vücut proteinine dönüþebilmektedir. Süt proteinlerinin sindirimi de kolaydýr. Ýnsan vücudu proteinlerin yapýtaþý olan amino asitleri yapamadýðý gibi, amino asitleri birinden diðerine çevirebilmekte sýnýrlý bir yeteneðe sahiptir. Vücudun diðer amino asitleri kullanarak yapamadýðý ve elzem amino asit adý verilen bu amino asitlerin besinlerle aynen ve gereksindiði kadar alýnmasý zorunludur. Süt ve süt ürünlerinin elzem amino asit bileþimleri vücut gereksinmesine uygundur. Süt ve ürünlerinin türevlerinin tahýl ürünleri ile karýþtýrýlmasý ile tahýllarýn elzem amino asitlerindeki dengesizlik giderilebilir.

Süt Yaðý

Bir besin ögesi olarak yaðlar saðlýðýmýz için önemlidir ve normal düzeylerde tüketildiðinde vücut fonksiyonlarýnýn yerine getirilmesini saðlar. Yað, en çok enerji veren besin ögesidir. Elzem yað asidi ve yaðda eriyen A, D, E ve K vitaminleri vücuda yað ile alýnýr. Ýçerdiði yaðýn bileþiminde A vitamini aktivitesi taþýyan retinol ve beta karoten ile hücre çalýþmasý için gerekli fosfolipitler bulunur. Süt yaðýnýn midede küçük ve yumuþak pýhtý vermesi nedeni ile sindirimin oldukça kolay olduðu belirtilmektedir.

Süt Þekeri

Sütte doðal olarak bulunan þeker laktozdur. Laktoz, vücudun kalsiyum ve fosfordan daha iyi yararlanmasýný saðlar. Sindirim süresince laktaz adý verilen bir enzim , laktozu daha kolay sindirilmesi için daha küçük parçalara ayýrýr Bazý kiþiler besinlerin içindeki laktozu sindirmeye yetecek kadar laktaz üretemezler. Sindirilmeden kalan laktoz, ince barsaktaki “saðlýklý” bakteriler tarafýndan fermente edilir. Bu fermantasyon bulantý, kramp, karýn aðrýsý, gaz ve ishal gibi hoþ olmayan semptomlar oluþturur. Buna “Laktoz intoleransý” denir. Diyelim ki laktoz intoleransý tanýsý aldýnýz. Bu süt ürünlerinden kaçýnmanýz için bir sebep deðildir. Bu bir anlamda alýnan besinin tüketim miktarýyla ilintili sorundur. Laktoz sindiriminde sorun yaþayan bir çok insan laktoz içeren besinler alabilir. Ayrýca laktozun barsaklarý yumuþatma ve süt veya diðer besinlerden aldýðýmýz kalsiyum ve fosfor emilimini artýrma özelliði vardýr.
Unutmayýnýz!
Süt ve süt ürünlerine diyette yer vermemek beslenme açýsýndan risklidir. Bunlar önemli kalsiyum, protein, riboflavin, magnezyum, fosfor ve daha bir çok önemli besin ögesinin kaynaðýdýrlar.
Kaynak: www.Bahcesel.com/forumsel/