OSTEOPOROZ

Osteoporoz, kemik kitlesinin azalması ve kemik dokusundaki yapısal değişiklikler sonucu kırık riskinin artması ile giden metabolik bir kemik hastalığıdır. Osteopeni terimi ise kırık olmaksızın kemik kitlesinin azaldığı durumlar için kullanılmaktadır.

Osteoporoz, menapoz sonrası kadınlarda olmak üzere tüm yaşlı bireylerde görülen kemik kırıklarının en temel nedenidir. Basit bir düşme ile kırıklar oluşabilmektedir.



Osteoporoz çok eski yıllardan beri bilinen bir sorundur. Günümüzde yaşam süresinin uzaması hastalığa olan ilgiyi artırmıştır. Osteoporoz toplumsal açıdan önem taşımaktadır. Oluşan kırıklar nedeniyle hastalığın tedavi maliyeti, ölüm riski oluşturması, iş gücü kaybına neden olması ve en önemliside yaşam kalitesini etkilemesidir. Tüm bu nedenlerle osteoporoz riskini ve oluşumunu önlemek üzere koruyucu sağlık hizmetlerine önem verilmesi, bireylerin yeterli ve dengeli beslenme alışkanlığını kazanması ve fiziksel aktivite düzeylerinin artırılması doğrultusunda çalışmaların yürütülmesi gerekmektedir.

Osteoporoz nedenleri

Osteoporozun oluşumunda birçok etmen etkisinin olduğu bilinmektedir. Bu risk etmenleri şöyle sıralanabilir.

• Genetik: Beyaz ırkta risk yüksektir. Genetik özellikler kemik mineral yoğunluğu ile ilintilidir. Aile öyküsü irdelenmelidir.
• En yüksek kemik mineral yoğunluğuna ulaşılmamış olması önemlidir.
• Cinsiyet: Kadınlarda kemik mineral yoğunluğu rkeklerden düşüktür. Kadınlar osteoporoza daha duyarlıdır.
• Yaş: Yaşlılarda osteoporoz riski yüksektir. Menapoz sonrası kadınlarda risk artmaktadır.
• Cinsiyet hormonlarının yetersizliği: Kadınlarda östrojen hormonu yetersizliği, yumurtalıkların alınmış olması önemli risk etmenleridir. Menapoz sonrası kadınlarda sık görülür.
• İlaçlar: Antikoagülanlar, antasitler, tiroid homonu, antikonvülsanlar, kanser kemoterapisi vd ilaçların uzun süreli kullanılması risk oluşturmaktadır.
• Sedanter yaşam şekli: Fiziksel aktivite düzeyinin yetersizliği, hareketsiz yaşam kemik mineral yoğunluğunun yetersizliğine, idrarla aşırı kalsiyum atımına neden olmaktadır.
• Sigara, alkol, kafein alımı osteoporoz riskini artırır.
• Beslenmeden kaynaklanan risk etmenleri
o Yetersiz kalsiyum alımı: İskeletin yapıtaşı kalsiyumdur. Yeterli düzeyde kalsiyum alımı, en yüksek kemik mineral kitlesine ulaşmada etkendir. Hızlı büyüme döneminde kemiklerde kalsiyum birikimi artar. İskelet sistemi oluştuktan sonrada kemik mineral kitlesini dengede tutabilmek amacıyla kalsiyuma greksinme fazladır. En üst kemik mineral kitlesine 25 yaşlarında ulaşılır. Otuz yaşına kadar bir değişim olmaz, 30-35 yaşlardan sonra ise kitlede azalma başlar. Kadınlarda kayıp menapozla birlikte hızlanır. Büyüme çağında kemik mineral kitlesinin artırılması yeterli kalsiyum alımı ile sağlanmalıdır. Kalsiyumun vücutta kullanımı artırılmalı, emilimi engelleyen etmenlerin (okzalat, fitat, alkali ortam vd) etkisi azaltılmalıdır. Yaşlı bireylerde kalsiyum emilimi azalmaktadır.
o Yetersiz D vitamini alımı: Kalsiyumun vücutta kullanımı için yeterli miktarda D vitamini alınmalıdır.
o Fazla fosfor alımı: Proteinden zengin besinler fosfor yönünden de zengindir. Yetersiz kalsiyum alımında yüksek fosfor alınması osteoporoz riskini artırır.
o Fazla protein alımı: İdrarla kalsiyum atımını artırarak risk oluşturur. Proteinden zengin besinlerin tüketimi yaşlı bireylerde önerilmemektedir.
o Yetersiz veya aşırı flor alımı: Sularda flor içeriğinin litrede 0.7-1.2 mg olması gerektiği bilinmektedir. Bu düzeyin altına düşmesi veya aşırı flor alımı osteoporoz rskini artırmaktadır.
o Zayıflık: Beden kitle indeksinin <18.5 kg/m2 (zayıf ) olması osteoporoz riskini artırmaktadır. Menapoz sonrası kadınlarda beden kitle indeksinin 25-26 kg/m2 olması önerilmektedir. Yağ dokusundaki östrojenden yararlanmak amacıyla bu öneri yapılmaktadır.
o Aşırı tuz tüketimi: Günlük tuz tüketimi 5 gramın altına düşürülmelidir. Aşırı tuz alımı idrarla kalsiyum atımını artırmaktadır. Ayrıca beslenmeye bağlı kronik hastalıkların önlenmesi açısındanda bu öneri önem taşımaktadır.
o Aşırı posa alımı: Aşırı posa alımı kalsiyumun vücutta kullanımını engellemektedir. Posa alımı önerilen miktarlarda alınmalı, aşırıya kaçılmamalıdır.
o Metaller: Aluminyum, kadmiyum ve diğer metallerin alımı ile oeteoporoz riskinin arttığı bilinmektedir.

Beslenmede yaşam boyu yeterli ve dengeli beslenmeye dikkat edilmeli ve risk oluşturan etmenlere dikkat edilmeli, sedanter yaşamdan uzaklaşıp, fiziksel aktivite düzeyi yüksek yaşam şekli benimsenmelidir.
Kaynak: www.Bahcesel.com/forumsel/