D VİTAMİNİ YETERSİZLİÃİ (RAÃİTİZM-RİKETS)

Raşitizm, gelişmekte olan kemik dokusundaki kemikleşme bozukluğu ile karakterize bir hastalıktır. En sık nedeni D vitamini yetersizliğidir. D vitamini yetersizliğine bağlı olan türüne ‘nutrisyonel raşitizm’ denmektedir. Ender olarak kalsiyum eksikliğine bağlı raşitizm de görülebilir.

D vitamini kemik sağlığı için önem taşır, kalsiyumun barsaklardan emilimini etkiler, kemiklerden kalsiyum geri çekilimini sağlar. Ayrıca D vitamini kas çalışması, hücre gelişimi, hücre gelişimini ve olgunlaşmasını sağlar, bağışıklık sisiteminde etkilidir. D vitamini ytersizliğinde bebek ve çocuklarda raşitizm ve sık hastalanma söz konusudur. D vitamini yetersizliği tüm yaş gruplarında sıklıkla görülmektedir. Bazı ülkelerde raşitizm görülme sıklığı düşmesine karşın, ülkemizde halen önemli bir halk sağlığı sorunudur. Genellikle 3-24 aylar arasında sık görülmektedir.

D vitamini güneş ışınlarından deride senezlenir ve böbreklerde aktif şekle dönüşür. D vitamini besinlerden yağlı balıkta (somon, ton, sardalya gibi yağlı balıklarda) bulunur. Yumurta sarısı, D vitamini eklenmiş margarinler ve karaciğer de D vitamini içerir. Tamamlayıcı besinerle D vitamini sağlanması zordur. Bebeklerin ve çocukların güneş ışınlarından yararlanması gerekir. Anne sütünün D vitamini içeriği annenin beslenmesine ve güneş ışınlarından yeterince yararlanmasına bağlıdır. Güneş ışınlarından yararlanma mevsimlere, oturulan yerin denizden yüksekliği gibi blrli koşullara göre değişmektedir.


Raşitizmin nedenleri

• Besinlerle D vitamininin yeterince sağlanamaması,
• Bebeğin güneş ışınlarından yeterince yararlanamaması (bebeğin kundaklanması, kol ve bacakları açık güneşe çıkarılmaması, cam arkasından güneşlendirme)
• Annenin giyim tarzı nedeni ile, güneşten yararlanmaması, yetersiz beslenmesi,
• Bebeğin yeterince anne sütünden vücuduna D vitamini alamaması (annede de D vitamini yetersizliğinin olması sonucu) sorun görülmektedir.

D vitamini yetersizliği kalsiyum emiliminin azalmasına ve kemikleşmenin bozulmasına neden olmaktadır. Çocuk kalsiyumu yeterli olsa bile eğer D vitamini yetersizse kalsiyum barsaklardan emilemez ve vücutta kullanılamaz. Deride güneş ışığı etkisi ile D vitamini sentez edilir.

Raşitizmin belirtileri ve ortaya çıkan sorunlar










Bebek ve çocuklarda
• Doğum sonrası (annede D vitamini yetersizliğine bağlı olarak) kasılmalar
• Huzursuzluk
• Baş çok terler
• Başını sürekli sağa ve sola çevirir
• Kabızlık
• El-bilek genişlemesi (ağrısızdır, 6 aydan sonra)
• Kaburgaların uç kısımlarında (kemik kıkırdak birleşim
yerinde) tesbih tanesi gibi yuvarlak çıkıntılar
• Bıngıldaklar açık kalır (18 aydan sonra)
• Kafa kemikleri yumuşar ve kafa şekli bozulur (1 yaş altında)
• Oturma ve yürüme gecikir, dişler geç çıkar, karın kasları gevşer.

Çocuklarda
• Başın alın ve yanlarında çıkıntı
• Bacak eğrilikleri – ( ) şeklinde bacaklar. Dizlerde tokmaklaşma görülür.
• Göğüs kemiğinde bozukluklar: Göğüs içe doğru çökük (kunduracı göğsü), göğüs öne doğru çıkık (güvercin göğsü)
• Sırtta bel kemiğinde eğrilikler: Kamburluk (kifoz), belkemiği eğriliği (skolyoz)
• Kanda kalsiyum düzeyi düşer ve sonucunda tetani (kasılma) görülebilir. 5-6 aylık çocuklarda görülür.
• Bebek ve çocuklarda hastalıklar sık görülür ve tekrarlar.








Raşitizmin önlenmesi

• Her gün vücuda 400 IU (10 mcg) D vitamini alınmalıdır.
• Bebeklerin her gün yeterli miktarda besinlerle kalsiyum (süt ve ürünleri) tüketmeleri gerekmektedir.
• Günlük diyetle D vitamini sağlamak zordur. Her gün güneş ışığından yararlanmak gerekir. Güneşlenme cam arkasından olmamalıdır. Güneşin az olduğu mevsimlerde ise çocuklar güneş ışınlarının dik olarak gelmediği kuşluk ve ikindi saatlerinde başları kapalı, kol ve bacakları ise açıkta iken 10-15 dakika güneşe çıkarılmalıdırlar.

T.C. Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü tarafından Bebeklerde D Vitamini Yetersizliğinin Önlenmesi ve Kemik Sağlığının Korunması Programı yürütülmektedir. Ülkemizde annede D vitamini yetersizliği önemli bir sorundur. Bu nedenle yaşamın ilk haftasından itibaren beslenme şekli ne olursa olsun (formüla veya anne sütü fark etmez) tüm bebeklere en az bir yaşına kadar, tercihen 3 yaşına kadar 400 ünite/gün D vitamini (günde 3 damla D vitamini) uygulanmalıdır. Bu dozdaki D vitamini günde bir kez 3 damla olmak üzere yıl boyunca sürekli verilmelidir.

Sonuç
• Çocukların yeterli ve dengeli beslenmesi sağlanmalı (kalsiyumdan zengin süt ve ürünleri, pekmez, tarhana, koyu yeşil yapraklı sebzeler)
• Gebe kadınların ve bebeğin öğle saatleri dışında güneşten her gün 10-15 dakika süre ile yararlanması sağlanmalıdır.
• Yeni doğana hergün 400 IU (10 mcg) D vitamini desteği verilmelidir.
• Günlük ihtiyaçtan fazla D vitamini desteğinin bebeğe önerilenden fazla verilmesi zararlıdır. Aşırı D vitamini hızlı kemikleşmeye ve büyüme geriliğine neden olur. Aşırı susama, iştahsızlık, kusma, zekanın olumsuz yönde etkilenmesi, yumuşak dokularda kireçlenme ve böbreklerde taş oluşumu gibi olumsuz etkilere de neden olabilir.
Kaynak: www.Bahcesel.com/forumsel/