Nasýl Beslenmelidir?.
Saðlýklý üretilmiþ bitkisel veya hayvansal gýdalar alýnýrken daima yeterli ve dengeli beslenmek gerekir. Bitkisel ve hayvansal gýdalar doðal üretilmediði sürece bunlarla istenildiði kadar yeterli ve dengeli beslenilsin insanlarý saðlýklý yaþatmak mümkün deðildir. Saðlýklý yaþamýn birinci þartý doðal üretilmiþ gýdalarla dengeli ve yeterli beslenmedir.
Unutulmamalýdýr ki hayvansal gýdalar enerjice zengin, buna karþýlýk vücutta býraktýðý toksik (zehirli) atýklar daha fazladýr. Buna karþýlýk bitkisel gýdalar enerjice az fakat vücudun organlarý arasýndaki dengeyi daha iyi saðlarlar. Bitkisel ve hayvansal gýdalarý dengeli alýnmasý saðlýklý bir yaþam için þarttýr. Bu durumu daha iyi ve basit olarak açýklayabilmek için ÖZER 5-1 kuramýna dönüþtürerek anlatalým. Hayvansal canlýlar vücutlarýna aldýklarý besin maddelerini 5 þekle (forma) dönüþtürürler.
1. Ter þekli
2. Ýdrar þekli
3. Dýþký þekli
4. Enerji þekli
5. Vücutta kalan ve ayrýþtýrýlan (analiz) kýsým
Bütün canlýlarda enerji üretimi esnasýnda oluþan atýk maddeler o canlý için toksik özellikler taþýr. Bu atýk maddeler vücuttan atýlacak organlara kan ile taþýnýr. Kan; çok hücreli hayvanlarda oksijen ve besinleri, ayrýca birçok türde hormon ile vücudun savunmasýný üstlenen hücreleri dokulara taþýyan metabolizma atýklarýný hücrelerden uzaklaþtýran ve vücuttaki sývý dengesinin (haemostasis) saðlanmasýnda temel iþlevi olan sývýdýr. Kan, Ayrýca baðýrsaklar ya da baþka depolayýcý organlardan besin maddelerini alarak dokulara taþýr. Kanýn bir iþlevi de suda çözünen zehirleri (toksinleri) vücuttan atýlmak üzere boþaltým organlarýna götürmektir (20). Bunlar hayvansal canlýlarda ter, idrar ve dýþký þeklinde dýþarý atýlýr. Bir kýsým besin maddesi de analiz edilip tanýnmak üzere vücutta kalýr. Bu nasýl olmaktadýr ?
Vücuda alýnan her maddenin daha sonra alýndýðýnda tanýnmak ve gerekli önlemleri almak için analizi yapýlýr. Böylece vücut alýnan maddeye karþý bir dayanýklýlýk mekanizmasý oluþturarak devamlý aktif kalýr. Ayný madde isteyerek ve sýk aralýklarla alýndýðýnda beyin bu maddeye karþý vücudu olumlu yönde uyarýr. Tekrar alýndýðýnda, artýk vücut bu maddeyi tanýr. Böylece, aðza alýnan madde derhal ilgili mekanizmalarý harekete geçirir istenen ve tanýdýk bir madde olduðu uyarýsý beyin tarafýndan ilgili organlara iletilir. Ýlgili organlarda tanýdýðý bir madde olmasýna raðmen her seferinde ayný maddeden belli miktarlarda tekrar alarak tanýmý için kullanýr. Ýhtimalen, ayný maddelerin devamlý kullanýlmasýnda baðýmlýlýk ilerledikçe atýk madde miktarlarý da artmaktadýr.
Her analiz sonucunda ortaya çýkan atýk madde dýþarý atýlamaz ise vücutta birikir. Herhangi bir madde vücuda alýndýkça analizi yapýlýr ve ona karþý dayanýklýlýk mekanizmasý oluþturulur. Ýsteyerek alýnan madde arttýkça bu önlemlerde artar. Bir maddenin vücutta birikimi öyle bir noktaya eriþir ki, vücudun oluþturduðu önlemler yetersiz kalýr. Bu durumda ilgili organ çalýþma düzenini bu maddeye göre ayarlar. Devamlý alýnan madde azaldýkça bu organlarda istek duygusunu harekete geçirerek beyini uyararak maddenin alýnmasý yönünde vücudu zorlar. Böylece organda biriken besin maddesinin atýklarýna karþý alýþkanlýk,baðýmlýlýk, diðer bir ifade ile koliklik baþlar. Dolayýsýyla, alýnan maddeyle özdeþleþen: sigara kolik, alkolik, çay kolik, ekmek kolik vb. baðýmlýlýklar ortaya çýkar.
Bu kuramýn istekle ve sürekli alýnan yiyecek ve içecekler için geçerli olduðu düþünülmektedir. Buna karþýlýk, muhtemelen zorunlu ve sürekli olarak alýnan yiyecek ile içecekler baðýmlýlýk oluþturmazlar. Hatta istenmeden alýnan yiyecek ve içecekler zamanla vücudun ters tepkisi ile karþýlaþýr. Kiþiler de bu maddelere karþý psikolojik olarak itici duyularýn uyanmasýna ve güçlenmesine sebep olurlar. Sonuçta; bu gibi maddeleri kiþi uzun süre kullanamaz.
Buna karþýlýk; bazý uyuþturucularýn zorla verilmesi durumunda da o maddeye baðýmlýlýk oluþmaktadýr. Ýhtimalen, uyuþturucunun zorla verilmesi durumunda kiþi belli bir süre rahatlýk hissetmekte ve hatta zevk almaktadýr. Baðýmlýlýk iradeye baðlý bir iþlem olduðundan; uyuþturucu iradeyi zayýflatmakta, kiþide istek duygularýný güçlendirerek baðýmlýlýðý artýrmaktadýr. Bu nedenle, uyuþturucuya baðýmlýlýk farklý bir açýklama gerektirmektedir.
Bir maddeye baðýmlýlýk kiþinin istemi doðrultusunda sürekli kullanýlmasý ile oluþmaktadýr. Belli bir süre kullanýldýktan sonra psikolojik olarak gerekli bir ihtiyaç maddesi gibi istek duyulmaktadýr. Bu istek kiþinin iradesine yeteri kadar hâkim deðilse zararýný bilse dahi o maddenin kullanýlmasýna devam etmektedir. Bu nedenle, edinilen alýþkanlýklar kiþi iradesine baðlý olarak devam etmekte veya vazgeçilebilmektedir. Alýþkýnlýlýktan veya baðýmlýlýktan vazgeçmenin birinci þartý kiþinin herhangi bir baský altýnda kalmadan kendi isteði ile buna karar vermesi ve direnmesidir. Bir maddeye karþý istek duygusu yükseldikçe baðýmlýlýkta o derece artmaktadýr. Bunun içinde herhangi bir maddeye olan baðýmlýlýkta kiþinin o maddeden kurtulma istemi veya kararý önemli rol oynamaktadýr.
Fazla miktarda vücuda alýnan madde biriktiði organýn iþlevlerini normal olarak yerine getirmesini önler. Özellikle; insan beslenmesi ile ilgilenen tabipler tek taraflý bir gýda ile beslenme yerine çeþitli gýdalarýn alýnmasýný önerirler. Yine, aþýrý beslenmenin, yani gýdalarýn çok fazla tüketilmesinin fayda yerine zarar verdiðini belirtirler. Acaba, sýk ve devamlý alýnan gýdalar vücutta ne gibi iþlev yaparlar?
Ýnsan ve hayvan sindirim organlarý farklý besin maddelerini analiz edebilen bir sisteme sahiptir. Bu farklý besin maddelerinin analizi esnasýnda oluþan atýk maddeler muhtemelen birbirlerinin olumsuz etkilerini ortadan kaldýrmaktadýr. Böylece atýk maddelerin toksik etki edecek yapýsý bozulmaktadýr. Buna karþýlýk tek yönlü ve sýk alýnan bir besin maddesinin analizi sonunda oluþan atýk maddeler, farklý besin maddeleri alýnmadýðýndan dýþarý atýlamamaktadýr. Bu durumda vücutta atýk madde birikimi devamlý artmaktadýr. Bu artýþa baðlý olarak da ilgili organlar çalýþma düzenini buna göre ayarlamaktadýr. Bir gýda maddesinin analiz atýklarý yeni alýnan diðer bir gýda maddesi tarafýndan dýþarý atýlacaðýndan veya vücuttaki zehirli maddeleri zararsýz hale getireceðinden vücutta birikmeyecektir. Çeþitli gýda maddesi ile beslenmede vücutta atýk madde birikmez. Kiþi saðlýklý kalýr.
Ýnsanýn ruhsal yapýsý ile beslenmesi arasýnda sýký bir iliþki mevcuttur. Alýnan gýdalarýn vücutta býraktýðý atýk maddelerin oluþturduðu (toksik) zehirli madde ne kadar çok olursa, o insanýn ruhsal yapýsý da o kadar baský altýndadýr. Bu tip insanlarý mutlu etmek kolay deðildir. Bunun içinde alýnan gýdalarýn türü çok önemlidir. Her insanýn kendi vücuduna ve ruhsal yapýsýna uygun gýdalarýn seçimine dikkat etmesi gerekmektedir. Bitkisel gýdalarýn içerdiði enerjinin azlýðý ve dengeli daðýlýmý insanlarý sakinleþtirmektedir. Buna karþýlýk, hayvansal gýdalarýn taþýdýðý enerjinin yüksekliði, vücutta býraktýðý zehirli atýklarýn çokluðu fazla alýnmasý durumunda birçok rahatsýzlýklarýn oluþmasýna sebep olmaktadýr (18).
Fazla hayvansal gýdalarla beslenen insanlarda zengin hastalýðý diye adlandýrýlan gut, damla veya nikris hastalýðý gelmektedir. Bu hastalýk kandaki ürik asit düzeyinin yükselmesinden ve idrarla atýlamamasýndan kaynaklanmaktadýr. Ýdrar artýrýcý(diüretik) özellik taþýyan bitkiler yenmek suretiyle kandaki ürik asiti düþürüle bilinir(20) Hayvansal gýdalar alýnmamalýmýdýr? Hayýr, alýnmalý fakat, diðer gýdalarýn alýmýnda olduðu gibi aþýrýya kaçmamalýdýr. Unutulmamalýdýr ki her insanýn gerçek doktoru kendisidir. Saðlýklý kalabilmek için hangi besin maddelerinin nasýl alýnmasý gerektiðini insanýn kendisi düzenlemelidir. Bu bakýmdan bir insana yapýlacak en büyük kötülük iltifat olsun diye yemesi için ýsrar etmektir.
Çizelge 3. Devamlý alýnan gýda maddesi atýklarýnýn vücutta birikimi(18)
Gýda Maddesinin Gýda Maddesinin Vücuttan Alýnma Sýrasý Çeþidi Vücutta Birikimi Atýlma
1. Defa A A
2. " " A A+A
A A+A+A
4. " " A A+A+A+A
5. " " A A+A+A+A+A
Sonuçta, A gýda maddesine baðýmlýlýk oluþur. Kiþinin bu baðýmlýlýða baðlý olarak saðlýðý bozulur.
Çizelge 4. Farklý Gýda Maddelerinin Alýnýmýnda Atýk Madde Birikimi Olmaz (18)
Gýda Maddesinin Gýda Maddesinin Vücuttan Alýnma Sýrasý Çeþidi Vücutta Birikimi Atýlma
1. Defa A A
2. Defa B B A
3. Defa C C B
4. Defa ç ç C
5. Defa D D ç
Çeþitli gýda maddesi ile beslenmede vücutta atýk madde birikmez. Kiþi saðlýklý kalýr.
Devamlý ve çok alýnan tek tür gýda maddesi o kiþinin saðlýðýný kýsmen veya tamamen kaybetmesine sebep olur. Bunun için de saðlýklý yaþamýnýn birinci þartý saðlýklý üretilmiþ bitkiler ile beslenmiþ hayvansal gýdalarý bulunduðu yaþa göre dengeli alýnmasýdýr. Genellikle; büyüme çaðýnda hayvansal gýdalar aðýrlýklý olarak alýnýrken, bu devreden sonra bitkisel gýdalarý artýrmak gerekir.
Bununla ilgili bazý düþünceleri görelim.(3,18,21) Hastalýklarýn anasý çok yemektir (Hz. Muhammed (sav).

Zehirli bir maddeden az miktarda yemek, faydalý bir yiyecekten çok yemekten daha az zehirlidir (Hipokrat).
Yediðin vakit az ye. Yedikten sonra 4-5 saat daha yeme. Åžifâ, hazýmdadýr. Yani, kolayca hazmedebileceðin miktarý ye. Nefse ve mideye en aðýr ve yorucu hal, yemeði yemek üstüne yemektir (Ýbn-i sina).
Her madde zehirlidir. Hiçbir madde zehirsiz deðildir. Sadece zehirli olup olmadýðýný miktarý tayin eder (Paracelcus) .
Ýkram vardýr, kötekten kötüdür (Sabriye Sarýbay Hatay -Hassa (Tiyek köyü) ).
Saðlýk, ancak doðal gýdalarýn yeteri kadar ve düzenli alýnmasýyla korunur (Z.Özer).
Misafire yemekte ýsrar etmek, onu bilerek zehirlemektir (Zeki Özer).



Kaynak: Otlarýn Beslenmede ve Saðlýktaki Rolü
Prof. Dr. Zeki Özer (Emekli Öðretim Üyesi) / Öðr. Gör. Emine Arzu Elibüyük (GOP.Üniv.Tokat Meslek Yüksek Okulu)/ Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Önen (GOP. Üniv. Zir. Fak. Bitki Koruma Bölümü)/ Araþ. Gör. Dr. Oðuz Tekelioðlu (GOP. Üniv. Zir. Fak. Makine Bölümü)
Kaynak: www.Bahcesel.com/forumsel/