Ziraat Teknikeri


N.Özge BÝLGÝN



Budama verime yönelik bir kültürel iþlemdir. Zeytin aðacý, güneþ yakmasýna hassas olduðundan aþýrý kesimlerden kaçýnýlmalýdýr. Derin yaralar açýlmamalýdýr. Aþýrý kesimlerde aðacýn geliþmesi yavaþlar, bu sefer aðaç daha çok çalýþma ihtiyacý duyar. Derin kesimlerde güneþ ýþýðýný direk almamasý için kesilen yeri aþý macunu ile izole etmek mümkündür. Þekil budamasý, mahsul budamasý, gençleþtirme budamasý olmak üzere üç çeþit budama þekli vardýr.



Aðaçlar Niçin Budanmalýdýr:



Aðaçlarý en kýsa zamanda mahsule yatýrmak ve uzun zaman mahsul çaðýnda tutmak



Aðaçlarda saðlam ve dengeli bir taç elde etmek ve uzun süre bu þekli muhafaza etmek



Taç kýsmýna ýþýk ve havanýn girmesini kolaylaþtýrmak



Sürgün verme ve meyve verme fonksiyonlarýnda denge saðlamak



Odun kýsýmlarýnýn çoðalmasýný önlemek



Yýllar itibariyle meyve verimindeki farkýn azaltýlmasý ve daha muntazam ürün elde edilmesi



Mahsul miktarýnýn artýrýlmasý ve kalitenin iyileþtirilmesi için budama uygulanýr.(Genç Ziraat)



Aðaçlarda Budama Yapýlmaz Ýse:



Aðaçlarýn þekli bozularak Mahsul verimi ile sürgün geliþimi arasýndaki dengenin kaybolduðu görülür. Bitki özsuyu dolaþýmý aksayarak istenilen miktar ve kalitede ürün elde etme imkâný yitirilmiþ olur.(Genç Ziraat) Ayrýca sýcaklýðýn ve nemin yüksek olduðu kesimlerde budanmayan zeytin aðaçlarýnda Zeytin Pamuklu Biti (Euphyllura olivina) zararlýsý görülür.





Budama Ne Zaman Yapýlmalýdýr:



Yýlýn her mevsiminde budama yapýlabilinse de, en ideali kýþýn soðuklar geçtikten sonra Mart-Nisan aylarý içinde yapýlmasýdýr. Budamada geç kalýndýðý takdirde aðaç çalýþmaya baþladýðý için, dallarda kabuk soyulmalarý olabilir. Çiçek ve küçük meyve döneminde yapýlan budamalar meyve ve çiçek seyreltmesidir. Budama her yýl azar azar yapýlmalýdýr.4-5 yýlda yapýlan budamalar sert kesimlere neden olur bu da periyositeyi artýrýr. Don zararý görmüþ ve hastalýða yakalanmýþ kanserli aðaçlar Temmuz ayý içinde budanmalýdýr.(Don zararýnýn tahribatý yüksek ise bir yýl bekledikten sonra normal budama zamanýnda budamasý yapýlabilir.)



Zeytin Aðaçlarý Budanýrken Nelere Dikkat Edilmeli:





Zeytin aðaçlarýnda mümkün olduðunca yara yüzeylerini az açmaya özen gösterilmeli,dal tamamen çýkarýlýrken aðýrlýðý düþürülüp dala birleþme yerinden hafif meyilli bir þekilde kesim iþlemi yapýlmalýdýr.Eðer çok meyilli bir þekilde kesim yapýlýrsa yara yüzeyleri geniþlemiþ ve ayný zamanda býrakýlan dalýn direnci azalmýþ olur.Budama yapýlýrken her iki aðaçta bir kullanýlan budama aletinin çamaþýr suyu,ispirto yada %5 lik göztaþý eriyiði ile dezenfekte edilmelidir.Böylelikle aðaçta bulunan kanser dal hastalýðý gibi rahatsýzlýklarýn diðer aðaca bulaþmasý engellenmiþ olur.



ÞEKÝL BUDAMASI:



Fidanlarda þekil vermek amacýyla yapýlan budama þeklidir. Budama zamaný fidanlarýn istenilen boyuta olaþtýktan sonra, uç kýsýmlarý alýnarak yan dallanmalara izin verilir. Tek gövde 3–4 ana dal vazo þeklinde(goblen) budanýr. Aþýrý kesimlerden kaçýnýlmalý, yeteri kadar yaprak býrakýlmalýdýr.



MAHSUL BUDAMASI:



Verimlilik devresinde yapýlan budama þeklidir. Yeþil aksamýn dengeli budanmasýný saðlayarak aðacýn havalanmasýný ve güneþlenmesini saðlamaktýr. Asýl amaç baskýn olan yerin ürün fazlasýný seyreltmektir. Budama ilkbaharda yapýlýr. Ancak soðuk olan yerlerde daha sonra da yapýlýr. Bu budama þeklinde öncelikle aðaç dip ve gövdesinden çýkmýþ 1 yýllýk sürgünler kesilir. Kalýn dal varsa uzaklaþtýrýlýr taç þekli düzeltilir.



Zeytin aðacýnda dallar deveboynu yaparak büyürler. Bunun için verimsiz dallar alt kýsýmda kalýr. Bu nedenle kesimler merkezden baþlanarak uca doðru yapýlmalýdýr. Eðer dal ve dalcýklar fazla uzamýþ ise bir yan dal üzerinden geriye doðru alýnmalýdýr.(Genç Ziraat/Budama Teknikleri) Sulamanýn, gübrenin yetersiz olduðu ya da hastalýk ve zararlýlar nedeniyle zayýf düþmüþ aðaçlar daha sert budanmalýdýr. GENÇLEÞTÝRME BUDAMASI:



Yaþlanmýþ, þekli bozulmuþ, verimin düþtüðü aðaçlarda yapýlan budama þeklidir. Ana dal ve gövde üzerinde yapýlýr. Odunlaþmýþ, sadece uç kýsýmlarýnda az ürün alýnan ana dallara sahip aðaçlarda tacýn yeniden verimlenmesi için ana dallarýn budanmasý gerekir.(Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðý)Ana dallardan veya gövdeden yapýlan gençleþtirmeler þu þekilde olmaktadýr; gençleþtirilmek istenen ana dal tablaya 25-30cm mesafeden kesilirler. Burada meydana gelen sürgünlerden bir veya iki adedi seçilerek býrakýlýr. Diðerleri ise tercihen 4-5 yýl içersinde tamamen uzaklaþtýrýlýr.

gemlik gündem
Kaynak: www.Bahcesel.com/forumsel/