Þekerde kafalar karýþtý kaçak üretim ve ithalat tehlikesi doðdu




Özelleþtirme Ýdaresi'nin satýþa çýkardýðý Kars, Erciþ, Muþ, Erzurum ve Aðrý illerindeki þeker fabrikalarýna hiç teklif gelmedi. Þeker-Ýþ Sendikasý Baþkaný Ýsa Gök bu fabrikalara yatýrýmcýlarýn ilgisiz kalmasýnýn süpriz olmadýðýný söyledi.

Þeker fabrikalarýnda özelleþtirme süreci tatsýz baþladý. Özelleþtirme Ýdaresi'nin kademeli olarak satýþa çýkaracaðý 25 þeker fabrikasýndan ilk beþi için ihale yapýldý. Doðu'daki beþ fabrikaya talip çýkan olmadý. 24 ay içinde 25 fabrikayý özelleþtirmeyi hedefleyen Özelleþtirme Ýdaresi'nin satýþa çýkardýðý, Türk Þeker AÞ bünyesindeki Kars, Erciþ, Muþ, Erzurum ve Aðrý illerindeki fabrikalara yatýrýmcý ilgisiz kaldý. Özelleþtirme Ýdaresi bir yetkili, varlýk satýþý yöntemiyle özelleþtirilecek þeker fabrikalarý için hiç teklif gelmediðini açýkladý. Kapasiteleri çok düþük olduðu için düþük verimle çalýþan bu fabrikalara yatýrýmcýlarýn ilgisiz kalmasýnýn süpriz olmadýðýný söyleyen Þeker-Ýþ Sendikasý Baþkaný Ýsa Gök ise "Bu fabrikalarýn bölge ekonomisine katkýsý çok önemli. Biz bu fabrikalarýn satýlmasýný deðil, devlet ve sektör desteði ile yeniden verimli hale geltirilmesini istiyoruz" diye konuþtu. Ýhalede Þeker Kurulu tarafýndan belirlenecek toplam þeker kotasý çerçevesinde, en az 5 yýl yerli pancardan beyaz þeker üretilmesi þartý getirilmiþti.

Tarým sektörünün en çok tartýþýlan ürünlerden þekerde, piyasa bu kez de Anayasa Mahkemesi'nin, Bakanlar Kurulu'nun þeker piyasasýndaki yetkilerini iptal eden kararý ile karýþtý. Kararla birlikte 3 milyar dolarlýk þeker piyasasýnýn gündemine düþen "Düzenleyici kurum olan Þeker Kurulu'na iliþkin karar, kurulun varlýðýný tartýþmalý hale getirdi mi getirmedi mi" sorusu halen cevaplanmayý bekliyor. Kimine göre kurul artýk laðvedildi, kimine göre ise aksine Þeker Kurulu bu kararla güçlendi. Ancak bu tartýþma sektör temsilcilerine göre piyasada zaten var olan kota dýþý kaçak þeker ithalatý ve üretimini körüklüyor. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi gerekçeli kararýný acilen açýklamalý.
Türkiye'nin yýllýk þeker üretimi 2.5 milyon ton. Pazarýn yüzde 85'ini pancar þekeri, yüzde 15'ini ise mýsýr niþastasýndan üretilen þeker oluþturuyor. 30 fabrikada pancardan, 5 fabrika da mýsýr niþastasýndan þeker (NBÞ) üretilen sektörde 500 bin pancar üreticisi var. NBÞ üretimi gerçekleþtiren firmalara fruktoz ve glikoz üretimi için þeker pazarý toplamýnýn yüzde 10'u kadar üretim kotasý veriliyor. Cargill, Amylum, PNS, Tat ve Sunar'ýn faaliyet gösterdiði pazarda kota yetersiz bulunuyor.
2001 tarihinde Þeker Kanunu'nun yürürlüðe girdiði sektörde kanuna eklenen geçici 8. madde ile Þeker Kurumu ve organlarýnýn görev sürelerine iliþkin yetki Bakanlar Kurulu'na devredilmiþti. Bakanlar Kurulu da bu yetkiye dayanarak, Þeker Kurumu'nun görev süresinin 2004'te bitmesine, organý olan Þeker Kurulu'nun görev süresinin ise 2006'ya kadar uzatýlmasýna karar vermiþti. Þeker-Ýþ Sendikasý da Bakanlar Kurulu'na verilen bu yetkinin Anayasa hükümlerine aykýrý olduðu gerekçesiyle dava açtý. Sonuçta bu madde iptal edildi. Ancak mahkeme bir geçiþ süreci koymadan, bir yön göstermeden maddeyi iptal edince yetki karmaþasý derinleþerek ortaya çýktý. Þekerli Mamül Sanayicileri Derneði (ÞEMAD) Baþkaný Þemsi Kopuz'a göre bazý hukukçular Þeker Kurulu'nun görevinin bittiðini savunuyor. Kopuz bunun yaratacaðý tehlikeyi þöyle açýklýyor: Bu hukukçulara danýþan adam ne yapacak kota yok, ceza yok diyerek üretim yapacak. Sonrasýnda ne olacaðý belirsiz bur durum ortaya çýkacak. Þeker Kanunu mutlaka revize edilmeli"

Ceza ve yargý süreci yaþanýr
Niþasta bazlý þeker üreten büyük firmalarýn üyesi olduðu Niþasta ve Glukoz Üreticileri Derneði Baþkaný Rint Akyüz de kafa karýþýklýðýndan þikâyetçi. Akyüz þunlarý söylüyor: "Bu durum fýrsatçýlarýn iþine yarayabilir. Þeker Kurulu'nun görevi sona erdiði savýyla birçok firma kota dýþý üretime teþebbüs edebilir. Bu sektörde zaten kota sýkýntýsý var. Þeker Kurulu yoksa kotalar da yok diye düþünen bazý firmalar bu durumu deðerlendirebilir. Hükümet ya da yüksek mahkeme bir an önce bu duruma el koymalý."
Pancardan þeker üreten özel fabrikalar da karýþýklýktan yakýnýyor. Þeker Kurulu'nun piyasayý düzenlemek için olmasý gerektiðini belirten Kayseri Þeker Fabrikalarý Genel Müdürü Halil Karaçavuþ, kararýn da kurulu laðvetmediði görüþünde.
Þeker sektörü aktörlerinin tümünün birleþtiði nokta Þeker Yasasý'nýn yeniden çýkarýlmasý. Ancak yerel seçimlere yaklaþýrken hükümetin 500 bin üreticiyi karþýsýna almayacaðýnýn da farkýnda.
Referans
Kaynak: www.Bahcesel.com/forumsel/