Maalesef tam bilmiyoruz. Her kurumun ayrý rakamý var. Ama bilinen bir gerçek var ki son 5 yýlda dikilen zeytin fidanýyla rakam iki katýný da aþtý.

Bu satýrlarý birkaç konferans için geldiðim Avustralya Melbourne'dan yazýyorum. Burasý kýtanýn Türkiye'ye en yakýn iklimine sahip þehri durumunda. Dört mevsim yaþanýyor ve haziran günlerini andýran bir iklimi var. Burada pek çok Akdeniz ülkesinden insan mevcut. Akdenizliler, zeytin aðacýný buraya getirmiþler ve hýzlý bir þekilde zeytincilik geliþmeye baþlamýþ. Ekonomik deðerlere ulaþmasa da, artýk bilinmelidir ki fýndýk gibi diðer iddialý olduðumuz meyvelere baþka ülkelerden rakipler çýkýyor.

Önemli olan sayýsý deðil, saðladýðý katký olsa da; özelden genele giderek bilgilendireyim.

Mersin'in Mut ilçesi, 10 yýl önce Türkiye'nin en fakir ilçelerinden biriydi. Bugün zeytinciliði ile iddialý bir duruma geldi. Manisa Akhisar tütüncülükten zeytinciliðe geçerken; Mut da yoksulluðunu zeytincilikle kýrmaya çalýþýyor.

Ýlçede 1956 yýlýna kadar tahmin edilen zeytin aðacý sayýsý 80 bin civarýndaydý. Ýlk defa o tarihte modern zeytincilik uygulamalarýna baþlanarak yabani zeytin aðaçlarýnýn aþýlanmasý gündeme geldi. Halkýn kendi giriþimleriyle 2002 yýlýna kadar tahmini olarak 2 milyon zeytin aðacý yetiþtirildi.

Bu döneme kadar ne yað amacý güdüldü ne de cins tercihi yapýldý. 2002 yýlýnda Gemlik fidanlarý hýzla dikilmeye baþlandý. Bugün resmî rakamlara göre 8, Mutlulara göre 10 milyon aðaca ulaþýldý. Mut Tarým Müdürü Murat Orhan da dahil olmak üzere, yetkililer artýk ekimin durmasýný istiyor. Rakam artýrýlacaksa bile, daðlardaki yabani aðaçlarýn aþýlanmasýyla devam edilmesini tavsiye ediyor.

Ýki hafta önce Mut'ta zeytin hasadý yapýldý. Edremit ve Ýzmir'den gelen zeytincilere verimi ve zeytinlerin kalitesini sordum. Onlar bile þaþýrdýlar. Bundan sonra Mutlularýn zeytinle mutlu olmalarý için iþin endüstrisine ve pazarlamasýna aðýrlýk vermeleri gerekiyor. Bakir topraklarýyla sertifikalý üretimle bu rekabeti de saðlayacaklarýný düþünüyorum.

Mesele sadece Mut deðil.

Türkiye'de 2002 yýlýna kadar tahmin edilen zeytin aðacý sayýmýz 80 milyon civarýndaydý. Kayýt içine girmeyenlerle veya üretim sonuçlarýna göre 100 milyon olduðu da söyleniyor. Ýþin ilginç yaný son 6 yýlda bu rakam 200 milyon adede dayanmýþ durumda.

Devlet Bakaný Kürþad Tüzmen, 150 milyonu aþtýðýný söylüyor. Geçen yýl Tarým Bakaný Mehdi Eker, kendi dönemlerinde 39 milyon zeytin fidaný dikildiðini ve zeytin aðacý varlýðýnýn yüzde 40 arttýðýný açýklamýþtý.

Tarým Bakanlýðý'nýn 2000 yýlý raporuna göre 97,7 milyon zeytin aðacýnýn 87,5 milyonunun verimli olduðu belirtiliyordu.



Saðda solda söylenen ifadelerde tutarsýzlýk görebilirsiniz. Pek çok alanda döküm olmadýðý gibi bu konuda ileriye ýþýk tutan net bir rakam yok.

Ýþin ilginç yaný son beþ yýlda ekilen zeytin fidanlarýnýn yarýsýnýn Mersin'den Hakkâri'ye olan bölgede ekilmiþ olmasýdýr. Kilis-Antakya'daki Suriye sýnýrýnda yer alan mayýnlý bölgeye organik amaçlý zeytin ekimi planlanýyordu ama bölge iller daha atak davranarak tahminlerin üzerindeki arazileri zeytinciliðe ayýrdý. Osmaniye, Mardin, Gaziantep de artýk bir zeytin üretim bölgesidir.

Buradan þu sonuç çýkarýlmalýdýr. Güneydoðu'ya daha çok Gemlik cinsi zeytin dikildiði gözlemleniyor. Keþke Avrupa'da tercih edilen Ýspanya'daki cinslere benzeyen fidanlar dikilseydi de ihracat þansý artsaydý. Umarým iþlenmesinde bu özellik gözetilir. Aksi takdirde ekonomik deðeri istenilen seviyede olmaz. Yine de, Akhisar'da olduðu gibi hiç tahmin edilmeyen yerlerden sektöre yeni aktörler katýlacaktýr. Baþta Gaziantep olmak üzere, zeytincilik sanayiinde yeni merkezler oluþacaktýr.

Önümüzdeki 5 yýl içinde zeytin dikim alanlarýnýn 700 bin hektardan 1 milyon hektara çýkarýlmasý hedefleniyor. Konuyla ilgisi olanlar hesabýný ona göre yapsýn.

Zeytin, "ölmez aðacý" olarak da isimlendiriliyor. Þifalý verimi ve saðlýklý ürünleriyle her evin vazgeçilmezidir. Ne kadar yazýlsa azdýr.

Okurlarýmýn Avustralya'dan da pek çok þeyi merak ettiklerini zannediyorum. Önümüzdeki günlerde burayla ilgili de ilginç konu ve haberler yazmaya gayret edeceðim.

FÝKRÝ TÜRKEL
f.turkel@zaman.com.tr

zaman
Kaynak: www.Bahcesel.com/forumsel/