Zerdeçal (Curcuma longa), zencefilgiller ailesinden sarý çiçekli, büyük yapraklý, çok yýllýk otsu bir bitki cinsidir. Hint safraný olarak da bilinir. Anavataný Güney Asya’dýr.
Diðer isimleri zerdeçöp , safran kökü, sarýboya, zerdeçav, hint safranýdýr. Baþta Pakistan, Hindistan, Çin ve Bangladeþ olmak üzere Asya’nýn tropik bölgelerde yetiþir. Bitkinin toprak altýndaki ana kökleri yumurta veya armut seklindedir. Yan kökleri ise parmak þeklindedir. Rizomlarýn üst yüzü sarýmsý, iç yüzü ise sarý renklidir. Acýmsý bir tadý vardýr.
Piyasada parmak þeklinde (rizom) ve toz þeklinde bulunur. Ýçinde çok fazla madde bulundurur. Etken maddesi kurkumindir. 1 silme tatlý kaþýðý zerdeçal (~3 gram), ortalama 30-90 mg kurkumin içerir. 200 mg/gün’lük dozlarda (yaklaþýk 2-4 silme tatlý kaþýðý toz) zerdeçalýn antienflamatuvar, antikanserojen ve antiaterojenik olduðu gösterilmiþtir. Þimdiye kadar bilinen bir yan etkisi yoktur.
Kullanýmý
Zerdeçal, ipek kumaþlar ve ince derilerin boyanmasýnda ve kýna yakmada da renklendirici olarak kullanýlmaktadýr. Ayný zamanda eskiden turnusol kaðýdý yerine zerdeçal kaðýdý kullanýlmaktaydý. Baharat olarak kullanýlmasý için, zerdeçal bitkisinin temizlendikten sonra suda kaynatýlýp kurutulmuþ, koyu sarý renkli kök saplarýnýn öðütülmesi gerekir. Elde edilen baharat safran yerine de kullanýlýr. Balýk çorbasý, pilav, söðüþ ve çeþitli sebze yemeklerine çeþni olarak katýlýr. Ýspanyollarýn deniz ürünlerinden yapýlan ünlü “paella” adlý yemeðinde ve Hintlilerin “köri” sosunda kullanýlýr.
Alem: Plantae (Bitkiler)
Þube: Magnoliophyta (Kapalý tohumlular)
Sýnýf: Liliopsida (Bir çenekliler)
Alt sýnýf: Zingiberidae
Takým: Zingiberales
Familya: Zingiberaceae (Zencefilgiller)
Cins: Curcuma
Tür: C. longa
Kaynak: www.Bahcesel.com/forumsel/