Soğan : Bot. 1. Zambakgillerden, yemeklere tat vermek için yumrusu ve yeşil yaprakları kullanılan güzel kokulu bitki (Allium cepa). 2. Çiğdem, lale, zambak, sarımsak vb. Bitkilerin toprak altındaki yumru kökü. • soğan çiçeği, aksoğan, göksoğan, kuru soğan, taze soğan, yeşil soğan, ada soğanı, arpacık soğanı, çiçek soğanı, köpek soğanı (TDK-2); Allium (Liliaceae) türlerine verilen genel ad. Çok yıllık, soğanlı, özel kokulu ve otsu bitkiler. Bazı yabanî türlerin soğan veya yapraklan soğan veya sarımsak yerine kullanılmaktadır. Bk. Sarımsak, Sirmo. Eş anl. Çayır soğanı, Gömülgen, Gömürsen, Gurante (Van), Incalız, Kır soğanı (Kars), Korman, Kormen, Kömren, Kömüren, Kömürsen, Könmen, Köpek soğanı, Körmen. Allium akaka Gmelin- İt soğanı, Keçilaşağı. Kuzukulağı (Van), Sarımsak soğanı. Erzurum ve Van bölgelerinde soğanı kullanılır. Allium atroviolaceum Boiss. -Bk. Sirmo. Allium cepa Lat. Soğan. Allium. flavum Lat. Sarı soğan. Çiçekleri sarı renklidir. Allium neapotitanum Cyr. -Osuruk otu (Armutlu-Bursa). Allium pseudoampeloprasum Miscz. Ex Grossh. -Pıraz, Büyük pıraz. Allium roseum Lat. Geyik körmeni. Allium rotundum Lat. Kömüren, Körmen. Allium schoenoprasum Lat. Van bölgesinde kullanılır. Allium sintenisii Freyn-Corin, Suryas. Doğu Anadolu bölgesinde kullanılır. Allium subhirsutum Lat. Körmen. Marmaris (Muğla) bölgesinde kullanılır. Allium trifoliatum Cyr. -Keçi kömüreni, Keçi körmeni. Batı Anadolu bölgesinde kullanılır. Allium vineale Lat. Bk. Sirmo. Aşağıdaki türler, süs bitkisi olarak, bir öneme sahiptirler. Allium akaka S. G. Gmelin Allium amethystinum Tausch Allium baytopiorum Kollmann et N. Özhatay Allium colchicifolium Boiss. Allium flavum Lat. Allium kharputense Freyn- Harput soğanı. Allium neapolitanum Cyr. Allium nigrum Lat. Kara soğan. Allium orientale Boiss. (BAY); 1. Zambakgillerden, toprağın içinde gelişen yumruları yemeklerde çeşni vermek için kullanılan bitki. 2. Soğan gibi top şeklinde çiçek kökü : Sün-bül, lâle soğanı. Arpacıksoğan = Soğanın küçük ve dayanıklı bir cinsi. Öküzsoğanı = Bir cins bitki. Fr. Therique egypte. Kırmızı soğan = Bir cins tatlı soğan. (HAY); (Lat. Allium cepa) Dış kuru kabukları yün boyamacılığında kullanılan zambakgillerden bir bitki. Değişik mordanlarla sarının tonları, bakır rengi, turuncu, kızıl ve koyu kahverengi elde edilir. (TEK); Zambakgillerden, toprak altında yumru meydana getiren, yumrusu ve yaprakları yenilen ve yemeklere konulan kokulu ve acı sebze (allium cepa). Bazı bitkilerin toprak altında meydana getirdikleri yumru : Lâle soğanı, sümbül soğanı. (MED); Basal (MEN); Baş; cücük; diş; ıncalız; kıska; piyaz; sar-rmsak; soğancık, deyim : arpacık soğanı; kırmızı soğan; kuru soğan; taze soğan (sarmısak). Bkz. Aş; bitki; göverti; salata. (YAK); Sokmak manasından basal, piyaz envaından. Ada soğanı piyaz, lîz, unsala. Bir baş soğan, dağ soğanı basa-lu'l-fâr. Elma soğanı ya börekçi soğanı askalanî, arpacık, kaba ak soğan kumla soğanı, kaba soğan gevşek boş adam. Öksüz soğanı çiğdem, sakala soğan doğramak yüze gülüp aldamak. Soyup soğana döndürmek, şeker soğanı çölde olur. Mutlaka soğan tarzında başlı belbûs, askıl, Türkîde gümren. Teşrih-de basala, etli başlı ortası cücükler zar zar kökler. Sümbül, lâle, zeren, teber soğanı. (LEH); Kokulu, hafif baharlı bitki (OSM); Yemeklere tat vermek için yumrusu ve yeşil yaprakları kullanılan bitki. (ARK); (Lat. Allium cepa, Alm. Zwiebel, Fr. oignon, İng. onion) Zambakgiller (Liliaceae) familyasından, soğanlı, yapraklan yuvarlak ve içi boş, çiçekleri uçta şemsiye şeklinde ve zarsı bir yapı ile çevrili, yaprakları taze olarak, gövdesi taze ya da kuru olarak yenen bir kültür bitkisi. (BİY); (basaliye) : Zambakgiller familyasından; yumrumsu ve yeşil yaprakları kullanılan keskin kokulu, acı bir otsu bitkidir. Bileşiminde uçucu ve sabit yağ, şekerler, fermentler ve amino asitler vardır. Faydası : İdrar söktürür. Vücutta biriken zararlı maddeleri ve suyu atar. Romatizma, mafsal iltihabı, idrar tutukluğu, damar sertliğinde faydalıdır. Böbreklerdeki kum ve taşların dökülmesine yardımcı olur. Zayıflamayı sağlar. Böbrek ağrısını dindirir. Zihin yorgunluğunu dindirir. Baygınlığı geçirir. Prostat bezinin hastalanmasını önler. İktidarsızlıkta faydalıdır. Cinsel gücü artırır. Egzama ve diğer cilt hastalıklarında faydalıdır. Öksürük söktürür, bronşları temizler. Astım nöbeti, akciğer hastalıkları, grip ve soğuk algınlığında faydalıdır. Kandaki şeker seviyesini düşürür. Şeker hastalarında faydalıdır. Kolera ve veremde bağırsak solucanlarının düşürülmesine yardımcı olur. İhtiyarlamayı geciktirir. İştah açar. Kalbi kuvvetlendirir. Koroner damarları genişletir. Cerahatlerin boşalmasına yardımcı olur. Dolama ve arpacıkta da faydalıdır. (BİT-2)