Fidanlýk Yeri Seçiminde Aranan Ekonomik Koþullar Prof.Dr. Suat ÜRGENÇ
Hernekadar bugün nakliye olanaklarý eskiye oranla çok geliþmiþ ise de, gene fidan üretim yerleri bakýmýndan seçilecek yerin merkezi ve pazarlama kolaylýðý olan bir yerde olmasýnda fayda vardýr. Özellikle bahçeleri ve evleri için gereksinim duyduklarý parekende bitkisel materyal ihtiyaçlarýna hitap eden küçük fidanlýklarda bu husus daha da büyük önem taþýr. Fakat büyük fidanlýklarýn ise, günümüzde arazinin pahalýlýðý, kýrsal mýntýkalarda daha kolay ve ucuz iþçi bulma olanaklarý, bunlarýn kýrsal yerlerde seçimini uygun kýlmaktadýr. Bununla beraber sosyal yaþantýdan da çok uzak bir yer büyük fýdanlýklardaki daimi personel için problemler yaratacaðý unutulmamalý, dolayýsýyle iþçi ve diðer personelin yakýnda ikamet edebilecekleri ve çeþitli sosyal ihtyaçlanný karþýlayabilecekleri yerler tercih edilmelidir. Kýrsal mýntýkalarda tarýmla uðraþan iþçi daha ucuz olma yanýnda, fidanlýk iþlerine daha yatkýndýr. Açýk alan þartlannda çalýþmaya alýþýktýrlar. Ancak bir köy veya kasaba gibi bir iþçi kaynaðýna yakýnlýk da iþçi naklinde zaman ve ucuzluk saðlar. Zira fidanlýk iþletmeciliðinde iþçilik çok aðýrlýklýdýr. Toplam fidanlýk giderlerinin aþaðý yukarý % 50-60'mýn iþçilik giderlerine gittiði, ileri memleketlerde bile gözlenmektedir. Ülkemizde ise bu nisbetin daha fazla olmasý beklenmelidir.
Avrupa koþullarýnda entansif çalýþan bir fidanlýkta 1 hektar fidanlýk sahasýiçin 1.5-2 iþçi, 1000 m2 sera için de 1-2 iþçi düþünülür13, ingiltere'de pratikte daimi olarak yýl boyu çalýþan iþçi hesabýyla hektarý 2.5 iþçi, büyük mekanize fidanlýklarda ise hektara 0.7 iþçi (yani 5 hektara 3 iþçi) düþünülmektedir. Koþullara vemekanizasyon imkanlarýna göre ayný memlekette 12 hektar sahaya veya 10-15 iþçiye 1 fidana ustasýnýn isabet edecek þekilde iþ düzeninin kurulmasý öngörülmektedir14. ;
Ancak bu deðerler kaliteli iþçi bulma güçlüðü, iþveriminin düþüklüðü ve fidanlýk mekanizasyonunun yetersizliði dolayýsýyle bizde çok daha yüksek alýnmasý gerekir. Bu konuda bilhassa ot almanýn mekanik deðil daha ziyade kimyasal yöntemlere dayandýrýlmasý ve sulamada da yaðmurlamanýn öngörülmesi halinde, daha çok iþçi tasarrufu saðlanabileceði de dikkate alýnmalýdýr. Ancak daimi iþçi yanýnda sonbahar ve ilkbaharda geçici iþçi miktarýnýn da 3-4 misline çýkarýlacak þekilde artýrýlmasý öngörülmelidir.
Bu itibarla fidanlýk iþletmeciliði için yer seçiminde, kolay iþçi teminine olanak veren yerler ön planda gözetilmelidir. Ayrýca fidanlýk yerinin iþlek bir yol üzerinde veya yakýnýnda olmasý, sahada yeterli elektrik gücü, trifaze cereyan ve telefon irtibatlarý bulunmasý da istenir. Ana yol kadar, fidan ve malzeme nakli yapýlacak diðer yollarýn da her mevsimde çalýþabilecek nitelikte olmasý gerekir. Bu konuda fidanlýk yollarýnýn toprak olmasý büyük sakýnca yaratýr.
Diðer bir husus da fidanlýk yeri seçiminde ileride geniþleme imkaný olan bir yerin seçimidir. Böylece tesislerin gerektiðinde geniþletilmesi daha kolay ve rasyonel olur. Seçilen sahada sonradan bir problem yaratmamak üzere mülkiyet ihtilaflarý da olmamasý gerekir. Aksi halde tesisleri yaptýktan sonra bir ihtilaf çýkarsa fidanlýk iþletmesi çok zor bir duruma girebilir.
Ekonomik mülahazalarda rekabet koþullan da iyi etüd edilmelidir. Bu konuda ne üretmeli ki rekabet gücü yüksek olsun ve bize ne tür ve çeþit fidan yüksek rekabet gücü kazandýrýr sorusu iyi deðerlendirilmelidir. Bu konuda pazar etüdü ve pazar araþtýrmasý yaptýrmak ilersi için büyük fayda saðlar.
Son olarak þu husus da belirtmek gerekir ki fidanlýk yeri seçimi çok komplike bir konudur. Uzun vadeli bir iþletmecilik olduðu ve kendine özgü tesislerinin kolaylýkla yerlerinin deðiþtirilemeyeceði dikkate alýnarak yer seçimi çok iyi ve çok yönlü etüdlerle ele alýnmalýdýr. Þüphesiz bu kadar koþulu gerçekleþtirecek ideal bir fidanlýk yeri düþünülemez. Ancak bu koþullarýn en önemlileri ve en büyük ekseriyetinin varolduðu yerlerin seçimine özen gösterilmelidir. Bunun yanýnda þu hususu da unutmamalýdýr ki, bu niteliklerin en önemlilerini içeren iyi fakat pahalý bir arazi, az elveriþli fakat ucuz bir araziden daima daha ekonomiktir.
Kaynak: www.Bahcesel.com/forumsel/